اَفتونیوز _ عارف لایق‌زاده : اگر زلزله شهر ‌‌‌سی‌سخت و حجم خسارات وارده به این شهر را از منظر مبانی نظری برنامه‌ریزی روز دنیا مورد بررسی قرار دهیم، به‌درستی درمی‌یابیم بی‌دفاعی شهر ثروتمندی چون سی‌سخت در برابر زلزله متاثر از فهم ناصحیح سیاست‌گذاران از مفاهیم پایه فرآیند برنامه‌ریزی در همه سطوح است. در روزگاری که دنیا به واسطه پیشرفت‌های علمی و تجارب حاصل از وقوع توسعه پایدار در کشورهای مختلف به این نتیجه رسیده که استناد و بهره‌گیری از مفاهیمی چون محرومیت و منطقه محروم دراسناد برنامه‌ریزی و به تبع آن دخیل کردن چنین باورهایی در فرآیند برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری امری ناصحیح است، شوربختانه در کشور ما بسیارند مدرک‌داران شبه‌متخصص و پرنفودی که همچنان شهرهایی چون ‌‌‌سی‌سخت را محروم قلمداد می‌کنند. بی‌شک اگر مبنای برنامه‌ریزی و توزیع منابع بهره‌گیری از مفاهیم صحیح و به روز دخیل در فرآیند برنامه‌ریزی می‌بود با توجه به ثروت‌های طبیعی و انسانی چون منابع آبی، ظرفیت‌های کشاورزی، دامپروری و گردشگری و… شهر ‌‌‌سی‌سخت امروز شاهد این حجم از خسارت به این شهر نبودیم، اگر مبنای سیاست‌گذاری‌های کلان و منطقه‌ای رجوع به مستندات فرصت‌ها، تهدیدها، قوت‌ها و ضعف‌های مناطق جغرافیایی می‌بود، یقینا با توجه به ظرفیت‌های بی‌نظیر گردشگری شهر سی‌سخت و شهرستان دنا، سال‌ها قبل برای این شهر فاقد بیمارستان، چاره‌اندیشی می‌کردند. آری؛ اگر در سیاست‌گذاری‌های منطقه‌‌ای برمحرومیت‌ تاکید نمی‌شد و همچون دنیا از فرصت‌ها و قوت‌ها برای دفع ضعف‌ها و تهدیدها استفاده می‌شد،امروزه شاهد به فعلیت رسیدن ظرفیت‌های بالقوه این منطقه و به دنبال آن خلق و انباشت ثروت در این شهر بودیم، خلق و انباشت ثروتی که می‌توانست به مقاوم‌سازی، نوسازی و بهسازی مساکن و بناهای عمومی نیز منجر شود. بی‌دفاعی شهر سی‌سخت در برابر زلزله، متاثر از نگاه بخشی و منطقه‌ای حاکم بر نظام برنامه‌ریزی کلان نیز است، شاهد این مدعا رجوع به میزان تخصیص بودجه و توسعه‌یافتگی استان‌های مختلف در بستر زمان است. اگر به این مهم دقت نظری داشته باشیم درمی‌یابیم که ارتباط معناداری بین تراکم و استمرار حضور نیروهای انسانی این استان‌ها در مقام‌های وزارت، معاونت وزارتخانه‌ها، مدیریت برخی نهادها وسازمان‌ها در پایتخت و… با میزان توسعه یافتگی این مناطق وجود دارد. شوربختانه برخلاف دنیا که نگاه سیستمی به مقوله برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری را چاره جلوگیری و کاهش وقوع مسائل، معضلات و بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی می‌دانند، در کشور ما شاهد نگاه بخشی و منطقه‌ای سیاست‌گذاران هستیم. در حاشیه بودن توسعه سیاسی در فرآیند کلان برنامه‌ریزی را می‌باید از دیگر عوامل دخیل در بی‌دفاعی شهر سی‌سخت دانست. بنابر تجارب جهانی یکی از شروط توسعه پایدار و تاب‌آوری شهری توسعه سیاسی است؛ چرا که توسعه سیاسی خاصه در استان‌هایی چون کهگیلویه و بویراحمد، سبب به فعلیت رسیدن توانایی‌های نیروی انسانی متخصص وبه دنبال آن برنامه‌ریزی محلی و تخصیص منابع صحیح براساس اولویت‌ها و ظرفیت‌ها، فارغ ازعصبیت‌های قومی خواهد شد، متاسفانه بی‌توجهی دولت‌ها به این مهم، سبب در حاشیه ماندن نخبگان و برنامه‌ریزی‌های ناصحیح محلی شده است. سرطان طایفه‌گرایی چنان در این استان بیداد می‌کند که شوراهای شهر و مدیریت خرد و کلان در این منطقه نه براساس شایستگی‌ها، که مبتنی بر قدرت طایفه‌ای و حرکت‌های شبهه دموکراتیک توده در فرآیندهای انتخاباتی است.

در پایان باید خاطرنشان کرد که بررسی زلزله شهر سی‌سخت و خسارت‌های فراوان آن به شهروندان این شهر و روستاهای شهرستان دنا، صرفا از منظر اقدامات و سیاست‌گذاری‌های دولت‌ها دربخش مسکن به بیراهه رفتن است؛ چرا که فهم سیاست‌گذاران از مباحث نظری برنامه‌ریزی و رقابت‌های منطقه‌ای در سیاست‌گذاری‌ها و تخصیص منابع، بیشتر از سیاست‌گذاری دولت‌ها در بخش مسکن بر بی‌دفاعی شهرهای ایران تاثیرگذار بوده است. فهم ناصحیح و تخصیص‌های رانتی منابع که تجلی آن را می‌توان در زیست‌بوم ایران و تراکم جمعیت در تهران به سبب عدم توازن منطقه‌ای مشاهده کرد./همدلی

*شهرساز