14مرداد به ابتکار شورای اسلامی شهر تهران در دوره چهارم به عنوان روز تهران نامگذاری شده است. وجه تسمیه این نام معرفی تهران به عنوان پایتخت ایران در قریب به 230 سال پیش و در زمان آقامحمدخان قاجار است که سرآغاز مسیری شد که تهران را از دهی کوچک و آباد به کلانشهری عظیم و پرجمعیت بدل کرد. اسامی و نام‌های برجای مانده از آن روزها همچون سنگلج، شمیرانات، فرحزاد، نازی آباد، سیدخندان و... تداعی کننده آن روزهای آرام و سرشار از سکوت و صمیمیت طهران است و ردپایی از گذشته و تاریخ را بر سینه تهران جدید ثبت کرده است.

یکی از نکات برجسته طهران از گذشته تاکنون سکونت و همزیستی مسالمت آمیز اقوام، گویش ها و اقلیت‌های ایران‌زمین است که تهران را به ویترینی از ایران بزرگ تبدیل کرده است.

تهران در دو قرن گذشته به شهری انباشته از ظرفیت‌ها، فرصت‌ها، چالش‌ها و تهدیدات تبدیل شده است. تبدیل تهران به پایتخت سیاسی و اداری کشور، در کنار موقعیت‌های اقتصادی، صنعتی، آموزشی و... باعث تمرکز نیروهای انسانی نخبه و تحصیلکرده و تبدیل آن به کانون اقتصادی و صنعتی کشور شد. در کنار این ظرفیت عظیم و قابل اتکا، توسعه نامتوازن تهران در دوره‌های مختلف باعث ایجاد ابرچالش‌های زیست محیطی، مسایل و مشکلات ترافیکی و اکوسیستمی و آسیب‌های اجتماعی جدی و فراوانی شده است.

اگر بخواهیم با رویکردی جامعه‌شناسانه، مشکلات و مسایل شهر تهران را آسیب‌شناسی کنیم، کم رنگ شدن مولفه‌های هویتی و فرهنگی در تشدید چالش‌های کلانشهر تهران بی تاثیر نبوده است. طهران قدیم با آن ویژگی‌ها، شاخص‌ها و معیارها در فاصله دو قرن از همبستگی‌های محلی فاصله گرفت، خودرومحوری در شهر جای انسان محوری را گرفت، روح و روان شهر قربانی جسم و کالبد فیزیکی شد، برج‌های بلندمرتبه به جای درختان توت و چنار سربرافراشتند و این گونه شد که طهران از آن صفا و صمیمیت و زیبایی طبیعی و بصری دور شد. نام‌گذاری روز تهران درواقع تلنگری برای مدیران شهری و شهروندان است تا هویت و فرهنگ را به شهر خسته تهران بازگردانند.

روز تهران، فرصتی مغتنم برای بازگشت به طهران است. خوشبختانه دغدغه‌های فرهنگی مدیریت شهری در دوره جدید به خصوص اعضای کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران به مقوله فرهنگ، می‌تواند امیدبخش روزهای روشنتری برای تهران باشد. تجربه نشان داد ساختن پل، اتوبان، بزرگراه، یا تونل و راه موفقی برای فائق آمدن بر مشکلات و چالش‌های کلانشهر تهران نیست و راه توسعه تهران از مسیر طهران می‌گذرد.