هرگز دل من ز علم محروم نشد کم ماند ز اسرار که معلوم نشد هفتاد و دو سال فکر کردم و شب و روز معلومم شد که هیچ معلوم نشد

خیام نیشابوری دانشمندی حکیم و حکیمی دانشمند بود که در ریاضیات و نجوم و تغییر و علم کلام و ابداع تقویم جلالی مشهور بوده و در زمان خویش به شاعری معروف نبوده و در قرن هشتم است که اشعار رباعی وی محملی بر دانش وی بوده تردیدی نیست که شناسایی و شناساندن حکیم عمر خیام به جهانیان مدیون ادوارد فیتز جرالد پژوهشگری که رباعیات را ترجمه نمود و از سوی دیگر کشش و جاذبه و آهنگ و مفاهیم این رباعی ها همراه با سادگی ، مخاطبی مانند من را شیفته ی خود نمود. البته من عاشق و شیفته ی خیلی از شاعران و نویسندگان و فیلسوفان شدم اما این عشق فروکش نمود در مقطع های از زمان اما آنچه این عشق من و خیام را طولانی ازلی و ابدی نمود. بیان اندیشه رهایی از تسلسل و ملال هستی و رسیدن به آگاهی بود تفکر در اندیشه های خیامی در رباعیات دو جنبه است یک وجه ایجابی و یک وجه سلبی او با وارونگی جهان نو افلاطونی نگاه جدیدی به جهان ارائه داد. تمام مسئله خیام این است که ما در جهانی سیر می کنیم که نه آغازی دارد و نه پایانی. و آنچه که ما می بینیم تکرار مکررات است. تکرار موقعیت های که جنون آمیز تکرار می شوند و زمان را ایجاد می کنند و ملال زندگی از اینجا سرچشمه می گیرد. و تمام کوشش خیام این است. که از این تسلسل بگریزد و دم را دریابد.

خیام واحدیان