افتونیوز| هر سال، روزی را در تقویم جهانی به نام «روز بدون پلاستیک» می‌شناسیم. اما نکته جالب اینجاست که حتی درباره همین یک روز هم، توافقی دقیق میان کشورها وجود ندارد. برخی آن را برابر با سوم ژوئیه (۱۲ تیر) و برخی دیگر ۱۲ ژوئیه (۲۱ تیر) می‌دانند. با این حال، در منابع فارسی‌زبان، ۲۱ تیر بیشتر به عنوان روز جهانی بدون پلاستیک شناخته می‌شود.

این روز، بهانه‌ای‌ست برای یک تلنگر؛ تلنگری به زندگی‌هایی که در محاصره‌ی پلاستیک، کم‌کم از نفس افتاده‌اند. کافی‌ست کمی به اطراف‌مان نگاه کنیم؛ از نایلون‌های فروشگاه‌ها تا بطری‌های آب، از بسته‌بندی‌های رنگارنگ تا ظروف یک‌بار مصرف. همه‌چیز آغشته به پلاستیک است. و شاید تلخ‌تر از همه اینکه بیشتر این پلاستیک‌ها، تنها برای دقایقی کوتاه استفاده می‌شوند، اما قرن‌ها در طبیعت باقی می‌مانند.

پلاستیک، زمانی برای آسان‌تر کردن زندگی بشر به‌وجود آمد. نخستین نوع نیمه‌مصنوعی آن در قرن نوزدهم و نخستین پلاستیک کاملاً مصنوعی در قرن بیستم ساخته شد. اما این اختراع سودمند، حالا به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی جهان بدل شده است.

در ایران، روزانه حدود ۳۰۰۰ تُن پلاستیک تولید می‌شود؛ یعنی سالانه نزدیک به یک میلیون تُن! آماری که نشان می‌دهد ما نه‌تنها با مصرف بی‌رویه مواجهیم، بلکه هنوز فرهنگ بازیافت نیز در کشور نهادینه نشده است. حتی فرهنگ جایگزینی ساده‌ترین گزینه‌ها با نمونه‌های غیرپلاستیکی هم، در بسیاری از مناطق ما جا نیفتاده؛ و این، نه‌تنها جای تعجب، که جای نگرانی دارد.

پلاستیک تنها آلودگی نیست؛ نشانه‌ای‌ست از شیوه‌ی مصرفی ما. ردپای آن را در طبیعت، در سواحل، در جنگل‌ها و حتی در کوه‌ها می‌توان دید. منظره‌هایی که روزگاری نفس می‌کشیدند، حالا زیر لایه‌هایی از زباله خفه شده‌اند.

با این‌حال، روز جهانی بدون پلاستیک فرصتی‌ست برای یادآوری. برای بازاندیشی در سبک زندگی‌، در عادت‌های خرید، در مسئولیت‌پذیری‌مان نسبت به زمین. اما این تغییر تنها با تصمیمات فردی ممکن نیست؛ نیازمند همدلی گسترده‌ای‌ست میان شهروندان، مسئولان، رسانه‌ها، فعالان فرهنگی و اجتماعی، و البته آموزش مداوم.

اگر بخواهیم زمین همچنان خانه‌ای امن برای نسل‌های آینده باشد، باید از همین امروز، از همین نایلون، از همین بطری ساده شروع کنیم.