معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهوری با اشاره به اینکه به گواه کارشناسان برجسته، بلاد شاپور بزرگترین شهر باستانی ایران به شمار می‌رود که بر خلاف بسیاری از بناهای تک‌عنصری در شهرهای تاریخی کشور، در درون خود تمامی عناصر یک کلان‌شهر را در خودجای داده گفت: این یادگار تاریخی نیازمند اقدام جامع برای احیا و مرمت است.

سید ضیاء هاشمی روز سه‌شنبه در نشست تخصصی بررسی آینده بافت تاریخی دهدشت (بلاد شاپور) افزود: با اخذ ردیف اعتباری ملی و تدوین یک طرح جامع در افق پنج تا ۱۰ ساله، می‌توان شاهد خروج کامل این شهر باستانی از وضعیت نامطلوب کنونی و تبدیل آن به یکی از قطب‌های گردشگری و فرهنگی ایران باشیم. 

وی یادآور شد: این بافت تاریخی مجموعه‌ای کم مانند از بازار، کاروانسرا، زیرساخت‌های مهندسی آبرسانی، مساجد و منازل مسکونی را داراست که نشان‌دهنده پویایی و شکوه یک تمدن درگذشته است.

 هاشمی همچنین به چالش‌های پیش روی احیای این مجموعه اشاره کرد و گفت: رویکرد صندوق احیا و بهره‌برداری از بناهای تاریخی، برون‌سپاری این مراکز به بخش خصوصی است، اما در شرایط فعلی به دلیل عدم توسعه زیرساخت‌های اولیه بلادساپور جاذبه کافی برای ورود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی را ندارد.

 معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهوری تاکید کرد: دولت با نگاهی حمایتی، بودجه قابل‌توجهی را برای ایجاد و تکمیل زیرساخت‌های شهر باستانی بلادشاپور تخصیص دهد تا بستر مناسب فراهم شده و بخش خصوصی بتواند برای سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری اصولی وارد عمل شود. 

هاشمی عنوان کرد: در سال‌های گذشته اقدام‌های خوبی انجام شده و بودجه‌هایی نیز تخصیص یافته ، اما برای اثربخشی بیشتر، ضروری است اعتبارات با نظارت‌های تخصصی‌تر و در مسیر اصولی خود هزینه شوند. 

معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهوری با تاکید بر لزوم رعایت دقیق پروتکل‌های تخصصی در مرمت بناهای تاریخی بیان کرد: مرمت و بازسازی مراکز باستانی تابع اصول و قواعد علمی سخت‌گیرانه‌ای است و واگذاری این امور باید به شرکت‌های دارای صلاحیت و مسلط به این پروتکل‌ها انجام پذیرد. 

وی ادامه داد: با بررسی عناصر این شهر تاریخی مشخص شده که در گذشته کانال‌های زهکشی مهندسی‌شده‌ای وجود داشته ، اما اکنون به دلیل قرارگیری شهر در یک گودی، آب‌های جاری به سمت بافت سرازیر شده و به دلیل مسدود بودن خروجی‌ها، بناها از درون دچار آسیب و فرسودگی می‌شوند. 

هاشمی تصریح کرد: پیش از هرگونه اقدام مرمتی، تعیین حریم، مشخص کردن عرصه و احداث یا احیای کانال‌های زهکشی برای دفع آب‌های سطحی از زیر ساختمان‌ها و کاروانسراها در اولویت مطلق قرار دارد.

 وی با ترسیم نقشه راه آینده برای احیای بافت تاریخی دهدشت اظهار داشت: خروجی اصلی و نهایی این هم‌اندیشی باید منتج به تخصیص یک ردیف بودجه ملی پایدار از محل دبیرخانه کمیسیون ماده ۲۳ برای این شهر باستانی شود.

 معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهوری ابراز داشت: یک پژوهش بنیادی و جامع در استان صورت گیرد و نتایج آن از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به سازمان برنامه و بودجه ارسال شود. 

ضرورت تغییر نگرش ها درباره بلاد شاپور مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کهگیلویه و بویراحمد با اشاره به اینکه این یادگار نیاکان ایرانی یک مجموعه تاریخی صرف نیست، بلکه یک شهر تاریخی است افزود:ضرورت دارد نگرش‌ها درباره آن از مرمت چند بنای پراکنده، به احیای همه‌جانبه یک کلان‌شهر تاریخی تغییر پیدا کند.

 مجتبی امیرحسینی با یادآوری اینکه بافت تاریخی دهدشت با وسعت ۳۵ هکتار، یکی از مهم‌ترین بافت‌های تاریخی کشور به شمار می‌رودتصریح کرد: وجود بازار تاریخی، کاروانسرا، چهار مسجد بزرگ و چندین بنای شاخص، این شهر باستانی را به یکی از مجموعه‌های کم مانند تمدنی کشورمان تبدیل کرده است.

 مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کهگیلویه و بویراحمد تاکید کرد: اقدام‌های انجام شده متناسب با وسعت و اهمیت این مجموعه تاریخی نبوده و مهم‌ترین مسئله و دغدغه دوستداران تاریخ و تمدن ایران زمین حفظ موجودیت و بقای آن است.

 وی ابراز داشت:مجموع اعتبارات اداره کل میراث فرهنگی استان در سال گذشته تنها ۲۹۰میلیارد ریال بوده و منابع مالی فعلی به هیچ وجه جوابگوی نیازهای این مجموعه ۳۵ هکتاری نیست.

 امیرحسینی یکی از موانع اصلی احیای بلاد شاپور را مسائل حقوقی و مالکیتی دانست و بیان داشت:بسیاری از شهروندانی که اکنون در همسایگی شهرتاریخی بلاد شاپور زندگی می‌کنند با چالش مهم مالکیت روبرو هستند و حل موضوع تملک، هم باعث رفع مشکلات آنان و هم به مسئولان برای شتاب بخشی به احیای بافت تاریخی دهدشت کمک می‌کند.

 مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کهگیلویه و بویراحمد با تاکید بر لزوم پویایی اقتصادی این شهر تاکید کرد:این مجموعه نباید یک محوطه محصور و بی‌روح باشد بلکه باید طوری برنامه‌ریزی شود تا این شهر به مکانی زنده برای تعاملات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی تبدیل شود.

 وی یکی از راهکارهای شاخص برای تحقق این مهم را تدوین بسته‌های تشویقی دانست و اظهار کرد: شهر تاریخی بلاد شاپور نیازمند تعریف مشوق‌های جذاب برای ورود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی است.

 احیای راسته بازار ؛ موتور محرک توسعه اقتصادی دهدشت امیرحسینی با اشاره به ظرفیت‌های تجاری پنهان در قلب این بافت باستانی گفت:این بازار با احتساب مسیرهای و مسیرهای فرعی خود، شبکه‌ای به طول تقریبی سه کیلومتر را تشکیل می‌دهد. 

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کهگیلویه و بویراحمد با یادآوری شکوه گذشته این دیار تصریح کرد: این بازار در دوران رونق خود، یکی از مهم‌ترین شاهراه‌ها و مکان‌های اقتصادی منطقه بوده است. 

وی با اشاره به موقعیت استراتژیک فعلی شهر دهدشت یادآور شد: دهدشت با توجه به قرارگیری در مسیرهای اصلی ارتباطی، می‌تواند با تکیه بر این بازار تاریخی، به یک مجموعه کم مانند تبدیل شده و از این توانایی پنهان در راستای توسعه همه‌جانبه اقتصادی منطقه بهره‌برداری شود. 

چالش حفاظت از شهر باستانی بلاد شاپور

 مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کهگیلویه و بویراحمد عنوان کرد: افزون بر مسائل تملک و احیا مساله حفاظت و نگهداری از این بافت به ویژه حفاظت فیزیکی، از حیاتی‌ترین دغدغه‌های مسئولان است.

 وی با ابراز تاسف از کمبود شدید نیروی انسانی اظهار داشت: برای حفاظت از این مجموعه وسیع ۳۵ هکتاری، تنها سه نیروی یگان حفاظت در اختیار داریم.

 امیرحسینی با هشدار نسبت به عواقب این مساله بیان کرد: با این تعداد محدود، توانایی حل بسیاری از مسائل و مشکلات حفاظتی مستمر در این بافت را نداریم و امیدواریم حداقل از نظر تامین نیروی انسانی و تجهیزات فیزیکی به میراث فرهنگی کهگیلویه و بویراحمدکمک ویژه‌ای شود. 

وی ادامه داد: تامین امنیت جامع بافت، استقرار تجهیزات مدرن حفاظتی و نظارتی، تقویت یگان حفاظت و جلب مشارکت نظام‌مند مردم محلی به عنوان رکن اصلی الزامات حفاظتی از نیازهای بافت تاریخی دهدشت برای احیاست. 

وی بیان کرد: تدوین برنامه جامع احیا، حفاظت و مدیریت بافت تاریخی با تعیین دقیق مسئولیت دستگاه‌های اجرایی، زمان‌بندی مشخص، پیش‌بینی منابع مالی لازم برای تملک بناهای شاخص، اجرای زیرساخت‌های ضروری و اعطای مشوق‌های سرمایه‌گذاری باید در دستور کار قرار گیرد.

 امیرحسینی ابراز داشت: تشکیل یک کارگروه ملی برای پیگیری مستمر امور بافت تاریخی دهدشت جهت اجرای دقیق و زمان‌بندی‌شده مصوبات این نشست، حیاتی‌ترین تقاضای ما از مقامات کشوری است.

 وی با اشاره به اینکه بخش های شاخص مانند کاروانسرا، حمام تاریخی و بازارچه در این شهر باستانی گفت: می‌توان این قسمت مشخص را که شاید مساحت آن به یک هکتار هم نرسد، محصور و ایمن‌سازی کرد و آن را به بازارچه دائمی صنایع‌دستی، مرکز اقامتی و رستوران سنتی تبدیل کرد. 

وی تاکید کرد: طرح مرمتی بلاد شاپور آماده است و در صورت تامین اعتبار، ظرف مدت یک سال می‌توان آن را به طور کامل مرمت و به مرحله بهره‌برداری رساند.

 امیرحسینی نسبت به شفافیت مالی و اجرایی پروژه‌ها هم اطمینان داد و خاطرنشان کرد: انتخاب پیمانکاران از طریق سامانه‌های رسمی و با مجوز سازمان مدیریت انجام می‌شود و تیم مدیریت میراث فرهنگی کهگیلویه و بویراحمد هیچ‌گونه دخالتی در انتخاب افراد نخواهد داشت.

هشدار نسبت به اتکا به بودجه‌های دولتی

 مدیرعامل صندوق توسعه صنایع‌دستی و فرش دستباف و احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی کشور با هشدار نسبت به اتکای صرف به منابع دولتی تصریح کرد: اگر نگاه برای احیای این بافت صرفاً به دست دولت و بودجه‌های دولتی باشد، در آینده نیز هیچ اتفاق مثبتی رخ نخواهد داد.

 برزین ضرغامی افزود: یکی از نیازهای اساسی در این مجموعه، تعریف پروژه‌های پیشران و محرک توسعه است.

 وی اظهار داشت: در حال حاضر با یک سرمایه‌گذار جدید در حال رایزنی هستیم، اما ارقام و اعداد پیشنهادی فاصله معناداری با واقعیت‌های اقتصادی دارد. 

وی عنوان کرد: وقتی یک سرمایه‌گذار وارد بافت می‌شود،نخستین موضوعی که به آن توجه می‌کند سرنوشت پروژه‌های قبلی و از همه مهم‌تر، بحث امنیت سرمایه‌گذاری در آن منطقه است.

 ضرغامی با اشاره به اهمیت مشوق‌های مالی در ترغیب بخش خصوصی بیان کرد: ما برای پیشبرد اهدافمان ناگزیر به استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی هستیم و اولین سوال هر سرمایه‌گذاری، نوع مشوق‌های اعطایی از سوی حاکمیت است.

 گفتنی است بلاد شاپور که سال ۱۳۶۴ در فهرست آثار ملی و بخشی از آن (کاروانسرا) در فهرست آثار جهانی به ثبت رسیده براساس شواهد تاریخی موقعیت جغرافیایی این شهر به عنوان یکی از مراکز مهم سیاسی اقتصادی در عصر صفویان و تجارت با بنادر جنوبی، نقش مهمی در اقتصاد و تجارت زمان خود داشته که احیای آن می‌تواند فضا را برای تکرار روزهای طلایی آن فراهم کند. وجود بیش از ۲هزار خانه، مسجد، حمام، کاروانسرا و بازار بزرگ ۳۷ حجره و ۳۰ ایوان در جلوی حجره‌ها بوده،چهار ایوان بزرگ در چهار گوشه آن بافت تاریخی دهدشت را به یکی از بزرگترین بافت های تاریخی کشور تبدیل کرده است. 

بلاد شاپور میراثی تاریخی در شهر دهدشت مرکز شهرستان کهگیلویه از ظرفیت‌های گردشگری مهم شهرستان است که تاکنون اقدام قابل توجهی برای معرفی و جذب گردشگر در این بافت صورت گرفته است.

 کهگیلویه و بویراحمد حدود ۸۰۰ اثر ملی در فهرست آثار ملی دارد۶۱ آسیاب، ۵۰ خانه تاریخی، ۴۰ قلعه،۴۰ آب انبار،۲۳ بقعه متبرکه،۱۹ گورستان،۱۷ استودان، ۱۳ پل، ۱۳ بافت تاریخی، پنج حمام، پنج مسجد و سه کاروانسرای این استان در فهرست آثار ملی دارد. نقوش برجسته تنگ سولک در بهمئی، آثار سنگی چین لوداب، شهر سنگی دلی یاسیر کهگیلویه، قلعه کی نصیر بهادر بویراحمد، قلعه رئیسی کهگیلویه، دو گوردو پا در باشت از جمله بناهای تاریخی مهم ثبت ملی شده این استان است.

منبع: ایرنا