سیدکاظم فاضل

 اگر در فهم  سبک گوتیک همچنان ابهام دارید  با خوانش رمان پست مدرنیسمی سرکار نداشته اید، در تجربه زیستی تخیلی ما همگام شوید، هر آنچه مفهومی بغرنج و مبهم دارد هرگاه در کاتالیزور قصه،داستان و تخیل پروده شود، تسهیل می گردد. دشوارترین تفکرات فلسفی در رمان و داستان قابل فهم اند، به همین خاطر فلاسفه اگزیستانسیالیست همچنان رمان می نویسند و می خوانند تا فلسفه خود را به اثبات رسانند. هم اینک با ما همراه شوید:

 در فضای آرام و سرشار از سکوت بهون ساده و ایلیاتی ننه خاتون به سقف پر از مهر و محبتش زل زده ام و سادگی  بهون مرا تا کجا می کشاند. لحظه ای در خلوت خود، مخیله ام، همسری مهربان با من شده است. در قدیم، مثل امروز، خبری از ضریب سرعت هوش مصنوعی و مهندسی علم فیزیک و ریاضی در تخمین سرعت هوش مصنوعی در کار نبود،سرعت قوه  تخیل، اسرع الحاسبین و محاسبه گر در طی الارض زمان و مکان بود، البته هنوز هم بر این باورم که هوش مصنوعی،  هنوز گوی سبقت بر قوه  تخيل نبرده است و نمی رباید. این لامجاب در رقابتی تنگاتنگی که با سرعت نور دارد مرا دوچندان تر از سرعت نور به معماری قرون وسطی و پسا قرون‌وسطی و عصر روشنگری و رمانتیسم می کشاند. با سیر و سفر، راهی هتل های گوتیکی اروپا با نام های استانلی، تولوچ، روزولت و...شدم.  با دنیای راز آلود، مبهم، ترسناک و وحشتناک این هتل ها مواجه شدم، مرا خواب و آرامشی نبود، ساعت های آن زمانی نشان نمی داد، زمان راکد است، میزبانان، م ی ز ب  ا ن اند، درهم و برهم و به پارانویا دچارند، راویانش قصه و روایتی ندارند اگر هم دارند بریده بریده و بی سر و ته است، پریشان گوی اند.‌ مسافرانش، خسته و گرفتار  جنون  و فضای هتل پر از همهمه و صدای در هم و برهم و ناشناس است.  آبشارش،

*آبشار*        *ر*         *ر*          *ررررررررررررررر است.* *تکرار یکریز رررررررر است.*

صداهای ماورایی از گوشه و کنار مرا زجر می داد، گویی عیسای مسیح را من صلیب کشیده ام و  اعمال شاقه کارگزاران از پاپ کاتولیک تر، بر من اجرا می شد .شبه آدم هایی ماورایی هزار کتف و پوزه  می‌دیدم که قرار است دروازه های جهنم را بر من بگشایند. راه پله ها تو در تو و مارپیچی که مرا به هیچ غرفه ای هدایت نمی کرد بلکه مدام مرا در تعلیق نگه داشته بود، گیج و مات و مبهوت.  هوای فرار بر قرار در من جوشیدن گرفت که همه راه ها را در بن بست دیدم و به یاد کوچه بن بست بی کسی حافظ افتادم که می نالید و می سراید:

*از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود*  *زنهار از این بیابان وین راه بی نهایت.*

در این فضای گوتیک اروپایی، سایه ابوالحسن اشعری مرا مدام تعقیب می کرد، چنان که تقدیر خشک اشعری  و لاجبر و لا تفویض معتزلی در فضای دلگیر پست مدرنیسمی راه پله ها، مرا  در امر بین الامرین ناچاری و حیرت قرار داده بود، مدام  ورد زبانم: *" اذا جاء القضا ضاق الفضا "*، شده بود. در این راه پرپیچ و خم و بی نهایت و بدایت راه پله های پست مدرنی  و  واج آرایی حروف درشتناک قاف و ضادِ قضا و فضا گیر کرده بودم که تشنگی روز محشری به من دست یافت و بیچاره من و حافظ که ولی شناسان سرزمین شرقی را هم از دست داده ایم:

*رندان تشنه لب را آبی نمی دهد کس* *گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت..*.

و چشمتان روز بد مبیناد که مدام  احساس: *لهم شراب من حمیمم و عذاب الیم، می کردم...*

آری در معماری های  مجللِ شیشه ای هزاران تیغ از نیام کشیده  پست مدرن که سمت سوی آسمان و متافیزیک را نشان گرفته است و درونش، بر  درون انسان غربی دلالت دارد که سرگشته، متحیر و بی قرار  عصر صنعت و ماشینیسم شده است اما من انسان شرقی همچنان نگاهم به آسمان است و دنبال خضر فرخ پی ام:

*همتم بدرقه راه کن ای طایر قدس* *که دراز است ره مقصد و من نوسفرم.* در نهایت تحیرم که در عصر پست مدرنی که قصرها و کاخ هایشان هزاران تیغ  به آسمان رها کرده است و خدایشان سال های سال است که مرده است،  نگاه من انسان معصوم شرقی به  آسمان است....

*تو دستگیر شو ای خضر پی خجسته که من* *پیاده می روم و همرهان سوارانند...*

و سرانجام برقی از منزل لیلی در دیار گوتیک و پست مدرن اروپایی در من درخشیدن می گیرد و خود را در کلبه پر از مهر و نشاط  مَلِکه کار کشته " بهون" ننه خاتون می بینم، کلبه ای که همچنان، هم خانه است و هم قبله. مصفا به مهر و مجلی به کهنه باورهای مرهمی. صاف و یک راست و کشیده،  دری رو به آسمان دارد و دعای خوشبختي اش در حق ایل و اولادش هر روزه راهی آسمان می شود و دری به سویِ همسایه و هم کاسه خود که  کاسه بهره اش مهر می دهد و مهر می افزاید و می بخشاید..

غم غریبی و غربت چون بر نمی تابم

به شهر خود روم و شهریار خود باشم....

 ✍️ به قلم سید کاظم فاضل