ورودی شهرها نخستین قاب از هر منطقه در نگاه مسافران، گردشگران و حتی شهروندانی است که روزانه از این مسیرها عبور می‌کنند؛ اما در بسیاری از شهرهای کهگیلویه و بویراحمد، به جای آن‌که فضای سبز، اِلمان‌های هویت‌بخش، نظم بصری و نشانه‌هایی از فرهنگ بومی به استقبال مسافران برود، زباله، نخاله‌های ساختمانی، دست‌فروشی‌های پراکنده و بنرهای مراسم و اطلاعیه‌های فوت، نخستین تصویر شهر را شکل می‌دهند.

استان کهگیلویه و بویراحمد با طبیعت زاگرس، فرهنگ اصیل عشایری، ظرفیت‌های گردشگری، کشاورزی و نفت و گاز، شایسته ورودی‌هایی درخور و ماندگار است؛ اما بررسی وضعیت برخی مسیرهای ورودی شهرها، ضرورت توجه جدی‌تر شهرداری‌ها، شوراهای اسلامی شهر، راهداری و دستگاه‌های خدماتی به ساماندهی این فضاها را نشان می‌دهد. 

یاسوج؛ از گره ترافیکی جمعه‌بازار تا دست‌فروشی در ورودی گچساران

ورودی یاسوج از سمت اصفهان، به‌ویژه در محدوده جمعه‌بازار، همواره با بی‌نظمی و ترافیک سنگین مواجه است. تجمع خودروها، فعالیت‌های پراکنده و نبود ساماندهی مناسب در این بخش، نخستین تجربه ورود بسیاری از مسافران به مرکز استان را با شلوغی و ازدحام همراه می‌کند.

از سوی دیگر، در ورودی یاسوج از سمت گچساران نیز حضور وانت‌های میوه‌فروشی و دست‌فروشان در حاشیه مسیر، چهره‌ای نامنظم به این محور داده است. ساماندهی فعالیت‌های صنفی و ایجاد محل مشخص برای عرضه محصولات، می‌تواند ضمن حفظ معیشت فروشندگان، ایمنی و منظر ورودی شهر را نیز ارتقا دهد.

 دهدشت؛ نخاله ساختمانی در مسیر ورود از بهبهان

ورودی دهدشت از سمت بهبهان، در مقطعی به محلی برای تخلیه نخاله‌های ساختمانی تبدیل شده بود؛ موضوعی که علاوه بر آسیب به محیط‌زیست و منظر عمومی، تصویری نامناسب از یکی از شهرهای مهم استان در ذهن مسافران ایجاد می‌کند و بنرهای تسلیت برای مدت طولانی در این ورودی به استقبال مسافران می‌رود.

همچنین ورودی دهدشت از سمت چرام نیز با زباله‌های پراکنده و بنرهای اعلام فوت شهروندان مواجه است؛ بنرهایی که گاه نخستین نشانه‌ای هستند که مسافر پیش از ورود به شهر با آن مواجه می‌شود. احترام به آیین‌های سوگواری و خانواده‌های داغدار ضروری است، اما ساماندهی محل نصب و زمان جمع‌آوری این بنرها نیز باید مورد توجه قرار گیرد. 

لیکک؛ ورودی‌ای که با بنرهای متوفیان شناخته می‌شود

در ورودی لیکک از سمت بهبهان، نصب بنرهای مربوط به فوت شهروندان به صحنه‌ای پرتکرار تبدیل شده است؛ تا جایی که در نگاه نخست، به جای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، طبیعی و اجتماعی شهر، اطلاعیه‌های ترحیم جلب توجه می‌کنند.

این موضوع به‌معنای نادیده گرفتن سنت‌های مردم و حرمت مراسم‌های سوگواری نیست؛ بلکه می‌توان با ایجاد تابلوها و سازه‌های مشخص برای اطلاع‌رسانی عمومی، ضمن حفظ این سنت ارزشمند، از آشفتگی بصری در ورودی شهر جلوگیری کرد.

 گچساران؛ وضعیت بهتر، اما بدون نشانه‌ای ماندگار

ورودی‌های گچساران در مقایسه با برخی شهرهای استان وضعیت بهتری دارند، اما همچنان فقدان یک اِلمان شاخص و هویت‌دار در مسیر ورود به شهر احساس می‌شود. شهری با ظرفیت‌های مهم نفت و گاز، ورزش، صنعت و پیشینه اجتماعی و فرهنگی، می‌تواند با طراحی نمادهای متناسب و ماندگار، تصویری متفاوت و قابل‌افتخار از خود ارائه دهد.

اِلمان‌های شهری قرار نیست صرفاً سازه‌هایی تزئینی باشند؛ بلکه می‌توانند معرف تاریخ، اقتصاد، طبیعت و ویژگی‌های برجسته هر شهر باشند و نخستین تصویر مسافر از آن شهر را در ذهن ماندگار کنند.

قلعه‌رئیسی؛ آغاز ورود با بنرهای مراسم فوت

ورودی شهر قلعه‌رئیسی نیز فاقد اِلمان ویژه و شاخصی است که بتواند هویت و ظرفیت‌های این شهر را به مسافران معرفی کند. در عین حال، بنرهای مراسم فوت شهروندان در بخشی از این مسیر، نخستین قاب ورود به شهر را شکل می‌دهند.

ایجاد یک اِلمان برگرفته از طبیعت، فرهنگ محلی، پیشینه تاریخی و ظرفیت‌های منطقه‌ای قلعه‌رئیسی، همراه با ساماندهی سازه‌های اطلاع‌رسانی، می‌تواند چهره این ورودی را تغییر دهد و آن را از یک مسیر عبوری ساده به نشانه‌ای از هویت شهر تبدیل کند.

 ورودی شهر، تابلوی اعلانات نیست

ورودی شهر نباید به محل انباشت بنرهای مناسبتی، اطلاعیه‌های ترحیم، تبلیغات پراکنده، زباله و نخاله تبدیل شود. این فضا، ویترین شهر و نخستین پیام آن به میهمانان است؛ پیامی که باید از پاکیزگی، نظم، فرهنگ، زیبایی و مهمان‌نوازی مردم سخن بگوید.

ساماندهی مستمر حاشیه مسیرها، جمع‌آوری زباله و نخاله، ساماندهی دست‌فروشان، ایجاد تابلوهای اختصاصی برای بنرهای عمومی و ترحیم، توسعه فضای سبز، نورپردازی مناسب و طراحی اِلمان‌های بومی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند سیمای ورودی شهرهای استان را دگرگون کند.

نخستین تصویر، معمولاً ماندگارترین تصویر است؛ از این‌رو بازنگری در وضعیت ورودی شهرهای کهگیلویه و بویراحمد، یک اقدام صرفاً زیباسازی نیست، بلکه ضرورتی برای حفظ شأن شهرها، تقویت حس تعلق شهروندان و معرفی بهتر ظرفیت‌های استان است.

 پیشنهادهایی برای ساماندهی ورودی و طراحی اِلمان شهرها

در پایان، انتظار می‌رود شهرداری‌ها، شوراهای اسلامی شهر، فرمانداری‌ها و دستگاه‌های متولی، ساماندهی ورودی شهرها را از اقدامات مقطعی و مناسبتی خارج کرده و در قالب یک برنامه مشخص دنبال کنند. این برنامه می‌تواند شامل پاکسازی مستمر حاشیه جاده‌ها، جلوگیری از تخلیه نخاله، ساماندهی دست‌فروشان، تعیین محل استاندارد برای نصب بنرهای عمومی و اطلاعیه‌های ترحیم، تقویت فضای سبز و نورپردازی ورودی‌ها باشد.

همچنین طراحی و اجرای اِلمان‌های ماندگار، باید بر پایه هویت واقعی هر شهر انجام شود؛ نه سازه‌هایی تکراری و بی‌ارتباط با تاریخ، فرهنگ و ظرفیت‌های منطقه. برای نمونه می‌توان پیشنهادهای زیر را در نظر گرفت:

 یاسوج: طراحی اِلمانی با الهام از طبیعت زاگرس، رودخانه‌ها، درخت بلوط و جایگاه یاسوج به‌عنوان پایتخت طبیعت ایران؛ همراه با ساماندهی فضای پیرامونی و ایجاد بازارچه‌ای مشخص برای دست‌فروشان و عرضه محصولات محلی.  

دهدشت: استفاده از نشانه‌های بافت تاریخی دهدشت، معماری کهن منطقه و درخت بلوط در طراحی ورودی‌ها؛ به‌ویژه در مسیرهای بهبهان و چرام که نیازمند پاکسازی، جمع‌آوری نخاله و ساماندهی بنرها هستند.  

لیکک:ایجاد اِلمانی برگرفته از طبیعت گرمسیری، فرهنگ محلی و ظرفیت‌های کشاورزی شهرستان بهمئی؛ در کنار ساخت سازه‌ای مشخص و آبرومند برای اطلاع‌رسانی مراسم‌ها و بنرهای ترحیم. 

 گچساران: طراحی نمادی شاخص از صنعت نفت و گاز در تلفیق با طبیعت و فرهنگ بومی منطقه؛ اِلمانی که جایگاه گچساران در اقتصاد انرژی کشور را به شکلی هنری و ماندگار به نمایش بگذارد.  

قلعه‌رئیسی: طراحی اِلمانی متناسب با طبیعت کوهستانی، بلوط‌زارها، پیشینه تاریخی و فرهنگ مردم چاروسا؛ همراه با نورپردازی مناسب و حذف تدریجی بنرهای پراکنده از مسیر ورودی شهر.  

باشت: استفاده از نمادهای مرتبط با کشاورزی، طبیعت، فرهنگ عشایری و موقعیت ارتباطی شهرستان در طراحی ورودی شهر؛ به‌گونه‌ای که ورودی باشت به نمادی قابل‌شناسایی برای مسافران تبدیل شود.

   چرام: طراحی اِلمانی با الهام از طبیعت، چشمه‌ها، باغ‌ها و ظرفیت‌های کشاورزی منطقه، همراه با ساماندهی کامل حاشیه مسیرهای ارتباطی.  

سی‌سخت: بهره‌گیری از نماد دنا، کوهستان، برف، بلوط و ظرفیت‌های گردشگری طبیعی منطقه در طراحی یک ورودی چشم‌نواز و متناسب با جایگاه گردشگری این شهر. 

  لنده و سوق: استفاده از عناصر فرهنگی، مذهبی، کشاورزی و طبیعت محلی در ساخت اِلمان‌هایی ساده، زیبا و ماندگار که با بافت و هویت هر شهر هماهنگ باشند.

ورودی شهرها باید بیش از هر چیز، روایت‌گر هویت و توانمندی مردم آن شهر باشد؛ ورودی‌ای که مسافر در نخستین نگاه، به جای زباله، نخاله و بنرهای پراکنده، با نمادی از زیبایی، فرهنگ، نظم و امید روبه‌رو شود.