افتونیوز| افتتاح چهار پروژه ورزشی در شهرستان کهگیلویه با اعتباری نزدیک به ۳۰ میلیارد تومان، تنها یک اقدام عمرانی نیست؛ نشانه‌ای از سرمایه‌گذاری هدفمند بر روی فضاهایی است که می‌توانند همزمان نقش ورزشی و اجتماعی ایفا کنند. دو زمین چمن مصنوعی در محله گلزار که با آسیب‌های اجتماعی روبه‌روست و در مسکن ملی که ساکنانش با کمبود امکانات احساس حاشیه‌ای بودن می‌کنند دقیقاً در نقاطی ساخته شده‌اند که کمبود فضای مشترک و عمومی، حس طرد و بی‌تعلقی را تشدید می‌کرده است. در کنار این دو، زمین چمن روستای بیمنجگان و بازسازی سالن تکواندوی دهدشت نیز نشان می‌دهد که توسعه ورزش هم شهری و هم روستایی و هم فضاهای تخصصی را در بر گرفته است.

از منظر جامعه‌شناسی فضایی، محرومیت از امکانات شهری تنها یک کمبود فیزیکی نیست؛ بلکه به حاشیه‌نشینی اجتماعی و احساس «شهروند درجه دوم بودن» می‌انجامد. احداث زمین ورزشی در گلزار و مسکن ملی را می‌توان بازپس‌گیری نمادین فضای شهری و گامی در جهت حق به شهر دانست: فضایی که پیش‌تر نشانه بی‌توجهی بود، اکنون به نقطه حضور عمومی و قابل تملک ساکنان تبدیل می‌شود. این مداخله با نظریه بی‌سازمانی اجتماعی شاو و مک‌کی نیز هم‌خوان است؛ زیرا فضای ورزشی محله‌ای با ایجاد حضور منظم و قابل پیش‌بینی، شبکه‌ای از کنترل غیررسمی و نظارت اجتماعی روزمره را تقویت می‌کند و از انزوای نوجوانان و جوانان می‌کاهد. همزمان، نظریه فضای قابل دفاع نیومن توضیح می‌دهد که اگر ساکنان این زمین‌ها را «مال خود» بدانند و در نگهداری و برنامه‌های آن مشارکت کنند، حس مالکیت و تعلق جایگزین احساس حاشیه‌ای بودن می‌شود.

این فضاها همچنین از منظر سرمایه اجتماعی پاتنام و یادگیری اجتماعی بندورا اهمیت دارند: زمین ورزشی محله، باشگاهی غیررسمی است که اعتماد متقابل، همکاری و هنجارهای مشترک را میان ساکنان تولید می‌کند و نوجوانان از طریق الگوگیری از مربیان و همسالان، رفتارهای مسئولانه و مهارت حل تعارض را می‌آموزند. روان‌شناسی محیطی نیز تأکید می‌کند که تعلق به مکان تنها با ساخت فضا حاصل نمی‌شود، بلکه به تجربه جمعی و خاطره‌سازی وابسته است؛ بنابراین اثربخشی این زمین‌ها به این بستگی دارد که ساکنان محلی ذی‌نفع اصلی و مشارکت‌کننده در اداره فضا باشند، نه مصرف‌کننده منفعل. در نهایت، نظریه توانمندسازی زیمرمن نشان می‌دهد که مشارکت ورزشی می‌تواند احساس خودکارآمدی، توان اثرگذاری بر محیط و مشارکت واقعی در حیات محله را فعال کند و پادزهر بی‌قدرتی ناشی از حاشیه‌ای بودن باشد.

از نظر مالی نیز ترکیب ۷۰ درصدی مصوبات سفر رئیس‌جمهور و ۳۰ درصدی مسئولیت‌های اجتماعی نفت، الگویی از همکاری نهادی برای عمران ورزشی استان است. در مجموع، این پروژه‌ها را می‌توان گامی امیدبخش و هوشمندانه در توانمندسازی محله‌های کم‌برخوردار دانست؛ مشروط بر آنکه با تأمین مالی پایدار، مشارکت واقعی ساکنان، توجه بیشتر به فضاهای سرپوشیده و شفافیت در گزارش‌دهی همراه شود تا اثر اجتماعی آن‌ها ماندگار بماند.

آنچه این مجموعه را از افتتاح صرف فراتر می‌برد، مدیریت فعال مهندس پارسایی، سرپرست اداره کل ورزش و جوانان استان است که با اولویت‌گذاری بر محله‌های کم‌برخوردار و آسیب‌پذیر به‌ویژه گلزار و مسکن ملی و با پیگیری جذب اعتبارات از دو مسیر مصوبات سفر رئیس‌جمهور و مسئولیت اجتماعی نفت، توانست پروژه‌هایی را به بهره‌برداری برساند که هم پاسخ به کمبود فضای ورزشی‌اند و هم مداخله‌ای آگاهانه در کاهش احساس حاشیه‌ای بودن و تقویت پیوند اجتماعی ساکنان؛ این رویکرد مدیریتی، اگر با مشارکت واقعی اهالی، توجه به فضاهای سرپوشیده و شفافیت مالی ادامه یابد، می‌تواند الگویی ماندگار برای توانمندسازی محله‌های کم‌برخوردار استان شود.