طنز بنا به میزان واقعیت نهفته اش و نحوه بیان خنده آور اعجاب انگیزش خنده را به ارمغان می آورد اما خنده طنز و محتوایش با خنده و محتوای فکاهه ( لطیفه و مطایبه) ، هجو و هزل متفاوت است چون قصدش بیان مسائل و مشکلات اجتماعی است نه خنده و قهقهه تفریحی و .... . همین محتوای اجتماعی و بیان دردها و رنج های مردم و بی عدالتی ها وتبعیض ها گرچه خنده برلب می نشاند ، اما وقتی مخاطب را در مرحله کشف و شهود و مکاشفه ای تلخ و درد ورنج آور در عالم وجود و اجتماع قرار می دهد ، خنده را برلبان ناتمام گذاشته سرانجامش به تفکری تلخ و دل ریش کننده می انجامد . بنابراین همین آمیزه طرز بیان خنده آمیز و تلخی محتوای اجتماعی اش را تلخند می نامند که شاملو نقشی ستایش برانگیز بر رواج این واژه داشت .

طنز همانند دیگر زمینه های زبان و ادبیات باید دارای بیانی و پردازشی هنرمندانه باشد . اگر شعر باید دارای محتوا و موزون ومقفا باشد ، طنز هم رموز وپیچیدگی ها خود را دارد . به بیانی دیگر طناز و کاریکاتوریست با کلام و تصویر پردازی مخاطب را ابتدا به دلنوازی ( خنده ) و سپس به خیال سازی ( تفکر تلخ و اعتراضی ) وا می دارد .

در جوامع استبدادی طنزپردازان باید ماهرانه به طرز بیانشان پیچیدگی های لازم را بدهند تا کمتر مورد غضب قدرتمندان قرار گیرند و در حد امکان به حیات قلمی خود ادامه دهند . درجه نیش و گزندگی طنز هم به شخصیت ونوع رفتار سوژه های مورد عتاب و خطابش بستگی دارد که آیا ظرفیت واراده اصلاح رفتار و کردارخود را دارند ؟ آیا دارای حداقل منطقی هستند که به اصلاح بپردازند؟ یعنی توانایی نشیب و شکیب منطقی را دارند یا بی نشیب و بی شکیب اند و سر سازگاری و پذیرش هیچ نظری را ندارند و باجدل و انعطاف ناپذیری و رو در رویی جامعه خویش را به خشونت میکشانند ؟ گزینش همه این راهها به درجه ارتفاع و ارتقاء و آگاهی و سطح توسعه یک جامعه بستگی دارد.