افتونیوز| تورم ۶۰ درصدی دی ۱۴۰۴ در هشت دهه اخیر بی‌سابقه بوده است. نرخ تورم در بالاترین سطح از 1322 به این طرف قرار گرفت.

به گزارش افتونیوزبه نقل از فرارو؛ وقایع آن روز‌های ایران که یادآور روزهای اشغال و قحطی سال‌های ابتدایی دهه 20 است، منجر به تورم بالای 100 درصد شد و حالا بعد از 82 سال نرخ تورم عمومی به سطح 60 درصد رسید. تورم 60 درصدی شامل همه‌جور کالا و خدمات است و مرکز آمار ایران می‌گوید از یک سال قبل به این طرف قیمت اقلام خوراکی به‌طور متوسط قریب دو برابر رشد داشته است. نگاهی به تاریخ و آمار‌های رسمی نشان می‌دهد بین شاخص‌های حیاتی اقتصادی مثل تورم و تنش‌های سیاسی انگار رابطه غیرقابل انکاری وجود دارد.

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه به 60 درصد رسید

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه که از اصطلاحات خاص اقتصادی است، تعریف ساده و قابل فهمی دارد. این شاخص حیاتی نشان می‌دهد من و شما در بازه یکساله اخیر برای خرید هر کالا و خدماتی به طور متوسط چقدر بیشتر یا کمتر هزینه کردیم.

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی اعلام می‌شود و معمولا تفاوت ناچیزی بین داده‌های هر دو نهاد به‌وجود می‌آید. علت هم به‌خاطر تفاوت معیار‌ها و دلایل دیگری است اما نهایتا هر دو نهاد تصویری قابل درک از میزان تغییر قیمت‌ها ارائه می‌کنند.

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در دی‌ماهی که پشت‌سر گذاشتیم دقیقا 60 درصد بوده است. یعنی هر خانوار ایرانی که در شهر‌ها و روستاهای مختلف کشور زندگی می‌کند برای خرید خوراکی، مسکن، پوشاک و هر کالا و خدماتی که فکرش را می‌کنید به‌طور متوسط 60 درصد بیشتر از دی‌ماه 1403 هزینه کرده است.

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه چطور به 60 درصد رسید؟

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه یا همان تورم عمومی با 12 گروه کالا و خدمات مختلف اندازه‌گیری می‌شود. مثلا در بخش خوراکی شاهد افزایش تقریبا 90 درصدی درمقایسه با دی 1403 هستیم و این شاخص در بخش دخانیات به حدود 72 درصد می‌رسد. یا مثلا در بخش حمل و نقل که نرخ تورم به نقطه‌به‌نقطه به 53 درصد است و میزان افزایش قیمت‌ها در بخش آموزش به حدود 45 درصد می‌رسد.

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در قالب گزارشی تحت‌عنوان شاخص قیمت مصرف‌کننده به شکل ماهانه در دسترس عموم مردم قرار می‌گیرد و حاوی نکات ریز و درشت زیادی است. این شاخص استان به استان و دهک به دهک تفاوت دارد.

بیشترین فشار افزایش قیمت‌ها در استان کردستان و لرستان احساس شده است؛ قریب 73 درصد. در استان تهران برخلاف اغلب تصور‌ها نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه کمتر از 50 درصد بوده و کمترین نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه را در استان تهران داشتیم.

رابطه مستقیم تورم و تنش‌های سیاسی

نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه رابطه غیرقابل انکاری با وقایع سیاسی دارد. بانک مرکزی جدولی از نرخ تورم در سال‌های مختلف دارد که اولین برآورد‌ها به سال 1316 برمی‌گردد. یعنی چهار سال قبل از پایان دوران سلطنت رضا پهلوی. آن زمان نرخ تورم کمی بیش از 21 درصد بوده است.

بالاترین رقم ثبت‌شده در تاریخ معاصر مربوط به سال 1321 و 1322 می‌شود. یعنی سال‌هایی که ایران تحت‌تاثیر اتفاقات مربوط به اشغال توسط متفقین بود و اتفاقاتی مثل قحطی بر شرایط اقتصادی کشور سایه انداخته بود. آن زمان نرخ تورم تا 96 و بلافاصله 110 درصد بالا رفت و از آن برهه تا امروز هیچوقت نرخ تورم تا سطح 60 درصدی فعلی بالا نرفت.

در سال‌های ابتدایی بعد از انقلاب اسلامی و در دوران جنگ هشت ساله نرخ تورم تا مرز 30 درصد قد کشید. سال 74 و به‌خاطر سیاست‌های خاص دولت اکبر هاشمی رفسنجانی میزان افزایش قیمت‌ها تا مرز 50 درصد بالا رفت و بعد از آن در دوران هشت ساله ریاست‌جمهوری محمد خاتمی نرخ تورم بین محدوده 10 تا 20 درصد بالا و پایین می‌شد.

افزایش تنش‌های سیاسی در پایان دهه 80 و سال‌های ابتدایی دهه 90 منجر به تورم تقریبا 35 درصدی شد. اما در دوران سال‌های همزمان با برجام نرخ تورم در دو سال پیاپی 95 و 96 کمتر از 10 درصد بود و با شروع ماجراهای سال‌های 97 و 98 و خروج آمریکا از برجام نرخ تورم دوباره در مسیر صعودی قرار گرفت.

نرخ تورم حالا یکبار دیگر تحت‌تاثیر وقایع سیاسی قرار دارد. از تابستان امسال روند صعودی نرخ تورم متوقف نشده و دی‌ماه امسال با جهش هفت درصدی درمقایسه با آذر، شاهد ثبت بالاترین نرخ تورم از 1322 به این طرف هستیم.