نتایج امتحانات نهایی خردادماه، آیینه تمام‌نمای عملکرد دستگاه تعلیم و تربیت و سنجه‌ای دقیق برای ارزیابی آینده علمی فرزندان هر دیار است. اما آنچه این روزها در کهگیلویه و بویراحمد از زبان متولیان آموزش و پرورش به گوش می‌رسد، بیش از آنکه یک گزارش عملکرد صادقانه باشد، نوعی «شعبده‌بازی آماری»، «تحریف واقعیت» و «دستاوردسازی کاذب از یک بحران عمیق آموزشی» است.

کالبدشکافی یک مغالطه آماری: رتبه پنجم در چه چیزی؟!

سال گذشته میانگین نمرات نهایی دانش‌آموزان کهگیلویه و بویراحمد عدد فاجعه‌بار ۸/۱۵ بود؛ عددی که استان ما را در جدول ۳۲تایی کشور (با احتساب تفکیک «شهر تهران» و «شهرستان‌های تهران») در رتبه تحقیرآمیز ۳۰ کشوری و چسبیده به قعر جدول قرار داد.

 امسال اما مسئولان آموزش و پرورش استان در شیپور پیروزی دمیده و با افتخار از کسب «رتبه پنجم کشور» سخن می‌گویند! اما این رتبه پنجم چیست؟ آیا دانش‌آموزان ما در میانگین نمرات رتبه پنجم شده‌اند؟ خیر! حقیقت ماجرا این است که با افزایش ۱/۲۹ صدمی، میانگین معدل استان به عدد ۹/۴۴ رسیده است. این «رتبه پنجم»، تنها «رتبه پنجم در شاخص رشد» است، نه جایگاه واقعی استان!

آقایان مسئول! آیا افزایش معدل به عددی که هنوز به مرز قبولی (۱۰) هم نرسیده و میانگین فرزندان این استان را همچنان در مدارِ «نمره مردودی» نگه داشته، جای جشن و توزیع کارنامه افتخار دارد؟!

حساب و کتاب ساده در جدول رتبه‌بندی استان‌ها؛ خوش‌بین باشیم رتبه ۲۸ هستیم!

برای پی بردن به عمق این دستاوردسازی پوشالی، کافی است نگاهی به استان‌های همسایه بیندازیم. استان خوزستان سال گذشته دقیقت قبل از ما قرار داشت و امسال با رشد ۱/۱۴ صدمی، معدل خود را به ۹/۸۵ رسانده و مدیرکل آموزش و پرورش این استان در رسانه‌ها گفته در جدول به رتبه ۲۷ ارتقا یافتیم. این یعنی کهگیلویه و بویراحمد با معدل ۹/۴۴ حتی به گرد پای خوزستان هم نرسیده است. با این حساب، اگر در خوش‌بینانه‌ترین حالت ممکن محاسبه کنیم، جایگاه استان ما از رتبه ۳۰ حداکثر به رتبه ۲۸ یا ۲۹ جابه‌جا شده است! آیا ارتقای احتمالیِ یکی دو پله‌ای در میان سه استان آخر یک جدول ۳۲تایی، باید تحت عنوان «رتبه پنج» به خورد افکار عمومی داده شود؟!

یک مقایسه معنادار: وقتی هرمزگان در کوران استرس جهش می‌کند و ما در آرامش مطلق خوابیده‌ایم!

این رخوت زمانی دردناک‌تر می‌شود که عملکرد خود را با استانی مانند هرمزگان مقایسه کنیم. استانی در خط مقدم تنش‌ها، تنگه هرمز و جنوب کشور که در ماه‌های اخیر زیر سنگین‌ترین سایه‌های استرس روانی، اخبار جنگ و تحولات حساس امنیتی قرار داشت؛ اما آموزش و پرورش هرمزگان با تدوین یک برنامه عملیاتی، منسجم و شفاف که گام به گام آن در رسانه‌ها بازتاب یافت، توانست رتبه اول رشد معدل کشور را فتح کند و جایگاه کلی خود را به میانه جدول ارتقا دهد.

حال این پرسش اساسی از مدیران دستگاه تعلیم و تربیت استان مطرح است:

کهگیلویه و بویراحمد که از نعمت آرامش، ثبات و امنیت مطلق برخوردار بوده و کوچک‌ترین تنش یا استرس ناشی از جنگ را تجربه نکرده، چرا باید چنین تغییرات گم، ناچیز و بی‌اثری در سرنوشت تحصیلی فرزندانش داشته باشد؟ چرا در این استان برنامه‌ای مدون دیده نشد؟ آیا آرامشِ حاکم بر استان، به جای بستر جهش علمی، مجوزی برای خواب زمستانی و رخوت مدیریتی شده است؟

مسئولین محترم با کلمات بازی نکنید، کار کنید!

معدل ۹/۴۴ کارنامه‌ای غیرقابل دفاع برای دیار استعدادهای ناب و فرزندان شایسته زاگرس است. پشت این شعبده‌بازی با واژه‌ها و ارقام، سرنوشت و آینده هزاران دانش‌آموز محروم در ماراتن سخت سوابق تحصیلی و کنکور پایمال می‌شود.

 جامعه فرهنگیان، نخبگان و خانواده‌های کهگیلویه و بویراحمد، «برنامه مدون»، «توسعه عدالت آموزشی در مدارس دولتی» و «پاسخگویی شفاف» می‌خواهند، نه گزارش‌های بزک‌شده و فاکتور کردن رشد ناچیز به جای تحول واقعی. وقت آن است که دستاوردسازی را تمام کنید و به جای افتخار به آمارهای انحرافی، فکری به حال قعرنشینی تاریخی استان در آموزش کشور بکنید.