به گزارش افتونیوز؛آیین تجلیل و پاسداشت از استاد علی‌سینا برقک نویسنده و پژوهشگر تاریخی استان با حضور چهره‌های سیاسی ،فرهنگی ادبی استان و جمعی از تاریخ دوستان در سالن اجتماعات فرهنگ و ارشاد اسلامی دهدشت برگزار شد

علی‌سینا برقک، نویسنده و پژوهشگر پیشکسوت تاریخ، به تشریح پژوهش‌های میدانی و تطبیقی چندین‌ساله خود پیرامون شناسایی جغرافیای دقیق «دربند پارس» و نبرد قهرمانانه آریوبرزن با سپاه اسکندر مقدونی پرداخت.

وی در مطلع سخنان خود گفت: آیین امروز بزرگداشت یک نماد است؛ نماد آن لحظه تاریخی که انسان میان ذلت تسلیم و شرف ایستادگی، جانب مقاومت را می‌گیرد. آریوبرزن به تاریخ آموخت که عظمت یک سرزمین به وسعت مرزهای آن نیست، بلکه به آزادگی فرزندانی است که جان خود را فدای هویت و خاک میهن می‌کنند، نه منافع زودگذر شخصی.

این تاریخ‌پژوه با تشریح شواهد تاریخی خاطرنشان کرد: آریوبرزنِ مدافع دربند پارس، بر اساس اسناد باستان، فرمانده ناوگان خلیج فارس (دریای اریتره) و حاکم قلمرو باستانی هیدالی در دوره‌های ایلامی و هخامنشی بوده که در پیوند با جغرافیای الیمایی و پارس قرار داشته و نباید با سایر شخصیت‌های هم‌نام در دوره‌های بعد اشتباه گرفته شود.

ابطال علمی نظریه‌های گذشته؛ از اشتباه فاحش استین تا نقدهای وارد بر اقتداری

استاد برقک با واکاوی گزارش مورخان باستان همچون آریان، دیودور سیسیلی، کنت کورتیوس روفوس و استرابون، به نقد موشکافانه دیدگاه‌های دهه‌های اخیر پرداخت و یادآور شد: متأسفانه در اغلب فرضیه‌های پیشین، مؤلفه‌های نظامی و زمان پیمایش فدای تشابه‌های نامطمئن اسمی شده‌اند. بزرگ‌ترین خطای پژوهشی سر اورل استین، یکی دانستن رود مارون با کارون (پس‌تیگر) و در نتیجه نادیده گرفتن فاصله ۲۵۰ کیلومتری میان این دو رود بود. به تبع این اشتباه، فرضیه‌هایی نظیر دیدگاه مرحوم احمد اقتداری یا تطبیق محل نبرد با تنگاری یاسوج و پیربلدک، تنگ بوالحیات (با فاصله ناممکن ۴۰۰ کیلومتری از کارون که با پیمایش سه‌روزه اسکندر در تناقض کامل است)، تنگ خاص، چویل، گنبد بردی، ابدال بهمئی، تنگ آب لیریک، بیرزا، نالی، مهریان و کتا، همگی به دلایلی چون نبود قلاع نظامی هخامنشی، ناممکن بودن مسیرهای دورزدن و تناقض زمانی و عوارض زمینی مردود هستند.

انطباق کامل تنگ تکاب با مختصات دربند پارس بر پایه شواهد میدانی

این تاریخ‌پژوه با استناد به بیش از یک دهه بررسی و پیمایش میدانی از سال ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۴، تنگ تکاب در شرق بهبهان و مرز تاریخی کهگیلویه و خوزستان را تنها موضع دارای انطباق کامل با دربند پارس اعلام کرد. وی با تشریح ویژگی‌های ژئومورفولوژی این منطقه اظهار داشت که درازای تقریبی شش کیلومتری تنگه و دیواره‌های نفوذناپذیر صخره‌ای آن در امتداد ارتفاعات صعب‌العبور دو کوه خائیز و حاتم تا باریک‌ترین معبر گذرگاهی، کاملاً منطبق بر دشواری‌ها و ویژگی‌های نظامی معبر ذکرشده در متون کهن جنگی است.

برقک با اشاره به کشف و بررسی بقایای قلعه‌های دفاعی مشرف بر مخزن سد مارون، قلعه جص (گچ)، قلعه بادی و قلعه برزیون با آثاری از دوره هخامنشی، این استحکامات را سندی روشن از وجود خطوط پدافندی سه‌مرحله‌ای مدافعان ایرانی دانست. وی همچنین به وجود راه میان‌بر کوه حاتم و خط‌الرأس بالنگستان اشاره کرد که بر اساس اسناد تاریخی، اسکندر با بهره‌گیری از خیانت راهنمایان محلی توانست از طریق آن مواضع آریوبرزن را دور بزند و از پشت سر هجوم آورد؛ عارضه‌ای طبیعی که پیوند مستقیمی با کوه دژسیاه (دژکوه) دارد. این نویسنده و پژوهشگر پیشکسوت، شناسایی محوطه باستانی و استقرارگاه فیلگاه (فهله‌گاه یا پهله‌گاه) در دهانه دشت مشرف به تنگه به عنوان پایگاه پشتیبانی و پادگان مجاور معبر را گواهی دیگر بر این ادعا دانست. وی افزود همخوانی مسیر سرچشمه رود مارون با رودی که در منابع کلاسیک آمده از نزدیکی معبد مقدس جاری می‌شده است، در کنار تطابق بارش‌ها و برف‌گیری شدید ارتفاعات خائیز و حاتم با سرمای سخت ثبت‌شده در گاه‌شمار لشکرکشی اسکندر در دسامبر و ژانویه سال ۳۳۰ پیش از میلاد، فرضیه انطباق تنگ تکاب با دربند پارس را از حیث جغرافیایی و اقلیمی قطعی می‌سازد.

استاد علی‌سینا برقک در پایان با تأکید بر اینکه شناسایی جغرافیای رویدادهای کهن مستلزم نگاهی جامع به پیوند میان باستان‌شناسی، ژئومورفولوژی و تحلیل‌های راهبردی نظامی است، از همراهی پژوهشگران و فرهنگ‌دوستان کهگیلویه، دهدشت و یاسوج قدردانی کرد و خواستار نگاه ویژه نهادهای میراثی و علمی کشور به ثبت و حراست ملی از محوطه‌ها و استحکامات تاریخی حوزه کوه خائیز و تنگ تکاب شد.